ประเพณีวันสารทไทย “ชิงเปรต” งานบุญสำคัญของภาคใต้

ประเพณีวันสารทไทย หรือ ประเพณีสารทเดือนสิบที่หลายๆคนคุ้นเคยกันในชื่อ “ชิงเปรต” ถือได้ว่าเป็นงานบุญของชาวภาคใต้ที่มีความโดดเด่น และ มีความสำคัญเป็นอย่างมาก โดยจะจัดขึ้นในช่วงเดือน ก.ย.-ต.ค. ของทุกปี ซึ่งประเพณีมีจุดมุ่งหมายสำคัญเพื่อเป็นการอุทิศส่วนกุศลให้แก่ดวงวิญญาณของบรรพบุรุษ และ ญาติที่ล่วงลับไปแล้ว

ประเพณีวันสารทไทย ของพี่น้องชาวใต้

ความเชื่อของพุทธศาสนิกชนทางภาคใต้มีความเชื่อกันว่า ปู่ ย่า ตา ยาย และ ญาติพี่น้องที่ได้ล่วงลับไปแล้ว หากครั้งเมื่อยังมีชีวิตอยู่ได้ทำความดีไว้ก็จะได้ไปเกิดในสวรรค์ แต่หากทำความชั่วก็จะตกนรกกลายเป็นเปรต และ จะต้องทนทุกข์ทรมาน โดยจะต้องอาศัยผลบุญที่ลูกหลานอุทิศส่วนกุศลให้ในแต่ละปีเพื่อยังชีพนรก โอกาสนี้บรรดาลูกหลาน และ ผู้ที่มีชีวิตอยู่จึงนำอาหารไปทำบุญที่วัดเพื่อทำการอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว โดยเป็นการแสดงความกตัญญูกตเวที และ ยังเชื่อกันว่าหากทำบุญในวันนี้ไปให้ญาติแล้ว ญาติก็จะได้รับส่วนบุญได้อย่างเต็มที่ และ มีโอกาสหมดหนี้กรรมในนรก และ จะได้ไปเกิดในที่สุด

ในระยะแรกมีเพียงการเข้าวัดทำบุญตามประเพณี แต่ต่อมามีการจัดงานเทศกาลเดือนสิบซึ่งมีการจัดครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ.2466 ที่สนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราช วัตถุประสงค์ในการจัดงานก็เพื่อหาเงินสร้างสโมสรข้าราชการซึ่งชำรุดมากแล้ว โดยมีการจัดงานอย่างยิ่งใหญ่ถึง 3 วัน 3 คืนด้วยกัน จนกระทั่งปี พ.ศ 2535 ได้ทำการย้ายสถานที่จัดงานไปยังสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ 84 ทุ่งท่าลาด ซึ่งบริเวณนั้นมีพื้นที่กว้างขวางกว่าที่เดิม

ประเพณีสารทเดือนสิบเป็นประเพณีของภาคใต้ที่มีจุดมุ่งหมายสำคัญเพื่อเป็นการอุทิศส่วนกุศลให้แก่ดวงวิญญาณของบรรพบุรุษ และญาติที่ล่วงลับไปแล้วซึ่งได้รับการปล่อยตัวมาจากนรกที่ตนต้องจองจำอยู่ เนื่องจากผลกรรมที่ตนได้เคยทำไว้ตอนที่ยังมีชีวิตอยู่ทำให้กลายเป็นเปรต โดยจะมีการเริ่มปล่อยตัวจากนรกในทุกวันแรม 1 ค่ำเดือน 10 ที่เรียกกันว่า (วันรับเปรต) เพื่อมายังโลกมนุษย์ ซึ่งมีจุดประสงค์ในการมาขอส่วนบุญจากลูกหลานญาติพี่น้องที่ได้เตรียมการอุทิศไว้ให้ เพื่อเป็นการแสดงถึงความกตัญญูกตเวทีต่อผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว จากนั้นก็จะกลับไปยังนรกในวันแรม 15 ค่ำเดือน 10 ที่เรียกกันว่า (วันส่งเปรต)

ในช่วงระยะเวลาในการประกอบพิธีกรรมของประเพณีสารทเดือนสิบจะมีการเริ่มขึ้นในวันแรม 1 ค่ำถึงแรม 15 ค่ำเดือนสิบของทุกปี แต่สำหรับชาวใต้มักจะนิยมทำบุญกันมาก คือ วันแรม 13-15  ค่ำ ประเพณีสารทเดือนสิบโดยในส่วนใหญ่แล้วจะตรงกับเดือนกันยายน

ความหมายของขนมเดือนสิบ

  • ขนมพอง ถือได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้แทน เรือ แพ ที่บรรพบุรุษใช้ในการข้ามห้วงมหรรณพ เพราะตัวขนมพองนั้นมีลักษณะแผ่เหมือนดังแพรมีน้ำหนักเบาลอยน้ำได้ และ สามารถขี่ข้ามได้
  • ขนมลา ถือได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ที่แทนเครื่องนุ่งห่ม เนื่องจากขนมลามีรูปทรงดังผ้าถักทอเป็นผืนได้
  • ขนมบ้า ถือได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้แทน ลูกสะบ้าสำหรับใช้เล่นต้อนรับสงกรานต์ เพราะขนมบ้ามีรูปทรงคล้ายลูกสะบ้า ซึ่งเป็นการละเล่นที่นิยมเล่นกันในสมัยก่อน
  • ขนมดีซำ ถือได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้แทน เงินเบี้ยที่ไว้ใช้สำหรับใช้สอย เพราะรูปทรงของขนมคล้ายเบี้ย และ หอย
  • ขนมกง (ไข่ปลา) ถือได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้แทน เครื่องประดับ เนื่องจากมีรูปทรง และ ลักษณะคล้ายกำไล และ แหวน