เทศกาลสงกรานต์ ปีใหม่ไทยที่คนไทยควรรู้!

เทศกาลสงกรานต์ เป็นปีใหม่ไทยที่มีมาอย่างยาวนาน โดยหลายคนอาจจะไม่รู้เกี่ยวกับประวัติของเทศกาลสงกรานต์ว่ามาจากไหน? ดังนั้นเรามาเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของเทศกาลสงกรานต์ซึ่งเป็นที่มาของประเพณีสงกรานต์ที่คนไทยรู้จักกันดี

เทศกาลสงกรานต์ มีความสำคัญอย่างไร?

เทศกาลสงกรานต์เป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยโบราณซึ่งเป็นเหตุผลที่เรียกรวมกันว่าประเพณีสงกรานต์ปีใหม่ซึ่งหมายถึงวันส่งท้ายปีเก่า

คําว่า “สงกรานต์” ในภาษาสันสกฤต หมายถึง “ผ่าน” หรือ “เคลื่อนย้ายเข้าไป” หมายถึงวันที่พระอาทิตย์ผ่านหรือเคลื่อนย้าย จากราศีมีน เข้าสู่ ราศรีเมษ ในเดือนเมษายน ถือได้ว่าเป้นช่วงสงการนต์หากพระอาทิตย์เคลื่อนย้ายในช่วงเดือนอื่นๆถือเป็นการเคลื่อนย้ายธรรมดา ซึ่งตามปกตินั้นพระอาทิตย์จะย้ายจากราศรีหนึ่งไปยังกลุ่มดาวหนึ่งเป็นประจำทุกเดือน หรือเรียกว่าการย้ายจากกลุ่มดาวหนึ่งไปสู่อีกดาวหนึ่งตามหลักโหราศาสตร์หรือภาษาโหร เรียกว่า ยกขึ้นสู่ นั่นเอง

เทศกาลสงกรานต์ในประเทศไทย

ประวัติความเป็นมาของประเพณีสงกรานต์ประเพณีไทย

ก่อนประเทศไทยเราคิดว่าวันสงกรานต์เป็น “ปีใหม่ไทย” สมัยโบราณคนไทยจะใช้เวลาวันที่ 1 ของเดือนเป็นปีใหม่ เพราะฤดูหนาวเป็นจุดเริ่มต้นของปี ซึ่งตรงกับเดือนพฤศจิกายนหรือธันวาคม

ตั้งแต่สมัยสุโขทัยมีการเปลี่ยนแปลงในมนต์พราหมณ์ ดังนั้นวันขึ้นปีใหม่ไทยจึงเป็นวันที่ 1 ของเดือน 5 หรือประมาณเดือนเมษายน ในรัชสมัยของพระองค์วันส่งท้ายปีเก่าเปลี่ยนเป็นวันที่ 1 เมษายน

จนกว่าจะถึงตอนนั้น จอมพลพิบูลสงคราม ในปี พ.ศ. 2483 วันที่ 1 มกราคม ได้รับการประกาศเป็นปีใหม่จนถึงปัจจุบัน ซึ่งเป็นการนับระหว่างประเทศ คนไทยในหลายภูมิภาคยังคงยอมรับสงกรานต์เป็นวันส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ และ วันสงกรานต์ได้กําหนดไว้ในวันที่ 13 เมษายน

ประวัติวันสงกรานต์ 2564 สงกรานต์

คนไทยในแต่ละภูมิภาคจะเรียกเทศกาลสงกรานต์ดังนี้

ภาคกลาง

วันที่ 13 เมษายน เรียกว่า วันสงกรานต์
วันที่ 14 เมษายน เรียกว่า วันเนา
วันที่ 15 เมษายน เรียกว่า วันเถลิงศก ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของจุลศักราชใหม่

วันที่ 13 เมษายน เรียกว่า วันสังขารล่อง ซึ่งหมายถึงอายุสิ้นไปอีกปี
วันที่ 14 เมษายนเรียกว่า “วันเน่าเสีย” ซึ่งเป็นวันห้ามพูดคำหยาบคาย เพราะเชื่อว่าจะทําให้ไม่เจริญ
วันที่ 15 เมษายน เรียกว่า วันพญาวัน คือ วันเปลี่ยนศกใหม่

ภาคใต้

วันที่ 13 เมษายน เรียกว่า วันเจ้าเมืองเก่า หรือ วันส่งเจ้าเมืองเก่า เพราะมีความเชื่อว่าเทวดาที่รักษาบ้านเมืองจะกลับขึ้นไปชุมนุมกันบนสวรรค์
วันที่ 14 เมษายน เรียกว่า วันว่าง เป็นวันที่ไม่มีเทวดารักษาเมือง โดยทุกคนจะไปทำบุญที่วัด
วันที่ 15 เมษายน เรียกว่า วันรับเจ้าเมืองใหม่ คือ วันรับเทวดาองค์ใหม่ที่ได้รับการมอบหมายให้มาดูแลแทนองค์เดิม

ประเพณีสงกรานต์ดั้งเดิมได้แก่ พิธีสงกรานต์ซึ่งปฏิบัติกันในครอบครัวที่ใช้น้ำเป็นองค์ประกอบหลักในพิธีเนื่องจากการคํานวณทางดาราศาสตร์ที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษซึ่งเป็นฤดูร้อนดังนั้นให้ใช้รดแก่กันเพื่อเพิ่มความสดชื่นในหน้าร้อนนั่นเอง โดยหลักๆแล้วจะมีพิธีสงกรานต์ คือ

  • การสรงน้ำพระ
  • การรดน้ำ
  • การรดน้ำผู้ใหญ่
  • การดำหัว
  • การขนทรายเข้าวัด